Stress in het onderwijsUit onderzoek van TNO en CBS (2015) blijkt dat het onderwijspersoneel het hoogste percentage burn-out klachten kent van alle beroepscategorieën: ruim één op de vijf mensen heeft er last van en dit percentage blijft stijgen.

De werkdruk in onderwijs wordt door velen als hoog ervaren. Door de relatie tussen (werk)stress en burn-out is het risico op uitval door burn-out-klachten in het onderwijs groot. Werkstress kan allerlei oorzaken hebben: bijvoorbeeld een hoge werkdruk, problemen op je werk, of spanningen in je privéleven.

Factoren die binnen het onderwijs een rol spelen bij het verhogen van werkstress zijn onder andere de toenemende beperkingen van de autonomie en regelmogelijkheden, de verhoogde taakeisen in de werkcontext (zoals verhoogde administratieve last, de voortdurende organisatorische veranderingen), de verhoogde taakeisen in de werkinhoud (zoals de prestatiedruk) en de zware geestelijke en emotionele belasting.

Wat zijn de eerste signalen? Hoe herken je een burn-out?

Je kunt signalen van burn-out herkennen op meerdere gebieden: lichamelijk, gedragsmatig, psychisch en gevoelsmatig.

Lichamelijke signalen zijn onder andere:

versnelde hartslag, snelle ademhaling, vermoeidheid, gebrek aan energie, vaker ziek, veel/weinig eetlust, hoofdpijn, spierpijn, zweten, rug/nek/schouder/maagklachten, pijnlijke spieren, verhoogde bloeddruk, slaapstoornissen of duizeligheid,  verhoogde gevoeligheid voor infecties, ‘auto-immuunreacties’,

Gedragsmatige signalen zijn onder andere:

prikkelbaar, kortaf, cynisme, gejaagdheid, meer gebruik van koffie / alcohol / sigaretten / medicatie, betrokken bij conflicten/agressief/woede, een gespannen houding, verwaarlozing of minder belangstelling voor je omgeving / werk. Maar ook: de neiging om door te willen werken, om werk af te willen krijgen en ontspanningsmomenten (zoals sport) over te willen slaan.

Psychische signalen zijn onder andere:

concentratieproblemen, geheugenverlies, onzekerheid, snel geëmotioneerd, geestelijke vermoeidheid, geïrriteerdheid, vijandigheid, frustratie, piekeren over het werk, dagdromen, negatieve gedachten over zichzelf, achterdochtig of het hebben van perfectionistische gedachten.

Gevoelens zijn onder andere:

gevoelens van angst, het gevoel te hebben niet te kunnen voldoen, negatieve gevoelens over jezelf, gevoel van frustratie, irritatie en hulpeloosheid.

Wat kun je doen tegen werkstress en een burn-out?

Als je (werk)stress of burn-out gerelateerde klachten herkent, is het van belang om snel in actie te komen en hulp te zoeken. Snel ingrijpen is belangrijk want meestal gaan chronische stress en burn-out niet vanzelf over.

Op het moment dat je (werk)stress of burn-out gerelateerde klachten in hogere mate herkent, de klachten langer dan een halfjaar aanwezig zijn of de gevolgen hiervan merkbaar zijn, is het belangrijk om deskundige hulp in te schakelen door contact op te nemen met de arts, de bedrijfsarts of een andere deskundige zorgverlener. Medicijnen kunnen soms een belangrijke rol spelen in de eerste fase van de behandeling, maar belangrijker voor lange termijn genezing is een verandering in je denken en doen.

HeartMath Stress Reductie Programma (Veerkracht voor de Leerkracht)

Voor lange termijn genezing is het nodig om inzicht te krijgen in je persoonlijke stressbronnen en  vervolgens  effectieve manieren aan te leren waarmee je chronische stress kan voorkomen en acute stress kan managen.  Het programma Veerkracht voor de Leerkracht kan daarin een belangrijke bijdrage leveren.

Met behulp van ademtechnieken en bio-feedback apparatuur, is er in korte tijd merkbaar resultaat te bereiken. Het Stress Reductie Programma is gestructureerd, doelgericht en wetenschappelijk onderbouwd. Het richt zich naast het denken- voelen- en doen, op lichamelijke reacties bij stress. Het maakt je meer bewust van de manier waarop je reageert op een stressvolle situatie en hoe je dit kan beïnvloeden.

Verder lezen: